Yid-wen


Ma neɣullef
ula i ken-yecqan
ussan
La tellmen rennun

D tissirt
n tudert
i d-yusan
ad teẓd
ijifeṛ
aqelmun

Lemmer bab-is
yeksan
tili ad tt-yektil
deg uḥḍun

Ɣas
nekkes-it-id
d aɣiɣa
taẓunẓut
ad as-neḥḍer
Akken tebɣu tili
lɣella
lqella a s-nḥebbeṛ

Ɣef tsulal
ad nettɛassa
ɣas i yiḍes nefka azuɣer

prix mouloud mammeri 2000

prix mouloud mammeri 2000
couverture par rafik Boughareb

asfetri gar aneγ ( aru , ma ad tarud ....)


14/03/11

Yiwen ufus ur yettqam ara i tira, Tasuqilt n usefru n Abellatif Laâbi , Si tefransist ɣer teqbaylit

Yiwen ufus ur yettqam ara i tira
Ussan –a
Ad laqen sin
Yerna wis-sin issefk-as ad yelmed
Amek ttanin i tagut
Amek ttalmen itri
Win ara d-yeflalin asmi ara tenger
Issefk ad yizmir ad iwali ustu ur netteɣras
Issefk ad yissin ad yeẓḍ s tayri
Tattalt, abernus, akked lekfen
Issefk ad yizmir ad yenjer tafrara ɣas deg ugudu
Sin ifassen ur zemmren ara
Tineggura-ya
Akked d lḥif i yesrugmuten
Ad laqen krad(3) ukuz (4)
I waken tudert ad d-terzu
ɣef uneẓruf

Abdellatif Laâbi- “ L’etreinte du Monde “

12/11/10

Ula d nek ɣileɣ

Nniɣ-d ur d-nniɣ
igenni yexxerbubec
tiseɣlit teɣli
taḍsa qemmḍen-t
i warrac yettergigin
i ṣmadiḥ ddurin
itran nnejlan

Ula d nek ɣileɣ
Meqqer-it tmuɣliwin
Ziɣ ggugment deg ugani
Imi ikkersmumi
Berrant ur walant
Ayen ɣef nudant
D wiyaḍ i t-yufan

Ula d nek urgaɣ
I yi-ttwarregmen
Mliɣ I yi-qerḥen
I wi d iyi-kerhen
I wi d iyi-ḥemmlen
Ur nufi abrid
La jerrḍen d ajdiḍ

Mexluf BUƔAREB

10/10/10

Tid-nneɣ

S kra n wid iwumi neṭṭef afus
ffɣen-aɣ afus
nfan-aɣ-d seg yigrawen

Ama izad ama ixus
seččen-aɣ-t ɣas messus
nɣil-titen d atmaten

Mi neḍmaɛ ixelf-d umlus
ad neẓd abernus
rẓan-ɣ ifeggagen

30/06/10

azrar




Iɣaḍ-iyi uzrar sniɣ
Ziɣemma sniɣ-t d iwlessen
Ur umineɣ s wayen akk uriɣ
Yeqqel-iyi d 'imendeqqiren
tɣurr-iyi tɣirdemt ttiriɣ
la tesnernay deg yiɣilifen
ay at tmusni i ɣef tɛanniɣ
umran ad fell-aɣ fuken
attan tsusmi mi tt-rẓiɣ
ma sxesreɣ ad iyi-semmḥen

11/05/10

Tudert wezzilet

Tudert wezzilet
Tayri sellawet
Imɣan i melmi ?

Melmi ara ddun
Deg ijufar n warennger

Ger asurif
Ur k-id-ittarra wugur
Cali
Gar wannect-a n tayri

Ur as-qqar
Akmac deg wudmawen
Isawal i ucmumeḥ
Ddeqs i yedda
Deg yiɣezran
D umatu ula d netta
ɣer tlenni n tregwa
d abrid
s isekkuden

Tura
ddu d usefru
eḍfer iḍerfan
di ṭṭlam
nadi isurifen n wawal
akken ma llan
sukkes-iten-id si nnmara
ad qqlen d ilelliyen
ad neklu tadamcact
d tsusmi
i d-iččan imecciqen

23/04/10

ittmettat d turdas--S ɣur Pablo Neruda ( d tasuqqilt)



Ittmettat d turdas
win ur nettinig ara
win ur neqqar ara
win ur nsell i uzawan
win ur nessin ad d-yaf swallen-is

Ittmettat d turdas
win i tetten di nnif-is
win ur nettaǧǧa win ad yallen

Ittmettat d turdas
Win irran tannumi d azaglu
Win issnen kan yiwen ubrid
Win ur nettbeddil ara imensi
Win ur nettbeddil ara talaba ɣef yir-s
Win yettɣunzun ɣas ur k-issin

Ittmettat d turdas
Win yettagin ad iḥemmel
I ittagaen tilufa n tayri
Tiggad yessaɣayen ifettiwjen deg wallen
Am tafat yessejin ulawen ijerḥen

Itmettat d turdas
Win ur nettbeddil abrid
Mi ara yendef wul-is
Deg umahil neɣ mi ara ittiri
Win yettagaden tili-s
Win ur nessawaḍ ɣer tirga-s
Win ur nerwil di tudert-is
Ula d yiwen wass i yiwenniten n lɣir

Idir tura !
Erẓ asalu ass-a
Cemmer i yiɣallen tura
Ur ttmettat d turdas
Idir ayla-k n tumert


S ɣur Pablo Neruda ;
Irra-t-id ɣer teqbaylit Mexluf BUƔAREB

13/04/10

INIG






Ulamma inig
igguni
deg wannu
n tatut

Inagan
qqnen
d iɛassasen
ɣer timiṭ
n txeddit

Akken ibɣu iru
igenni
iru-ten-id d izfufen
ma ira

Aql-ay
yakan
nettani tafukt
ad d-tarew
nettat
tafat
i tefsut

Tudert-nneɣ





Tudert-nneγ
annect n yiγeẓran
annect n waḍu
mi ad ittuḍu
ger iγunam

tudert-nneγ
annect n tayri
kra yekka wass
ur tettnefḍas
ut tettmuγi

tudert-nneγ
annect n yimurar
annect n tafat
mi la d-tekkat
tiγezza idurar

tudert-nneγ
ur tfennu
ur tettfukku
annect n usaru
n tmacahutt

Tudert-nneγ
mači kan d inzan
tikli i yizilan
n yitbiren ungifen
i ileqqḍen iwzan

Tudert-nneγ
tugar aγilif
tugar iḥulfan
i aɣ-d-yennulfan
mi nezger asif

Tudert-nneɣ
D annect-a n tebɣest
D annect-a n usirem
I d-yemmaren
fell-aɣ d ihedman .

06/01/10

Iḍ yessegḍin tafrara

Iḍ yesseegḍin
Asrugmet
I d-isellen
I waḍu
Mi la yeqqar
Uhu
I nekni yesderdufen

Awi-d awi-d afus-im
Sendi-d uraw
Ad yagem
Iẓri yennudmen

Atan atan yewweḍ-ed
Ad yami tafat
Di tiffawt
I d-yuccagen
Si ger tafrara

Attan tili
D Tasusamt
Tessudem tillas
D tikli ad tessgem
Tala n wallen
Mi kem-twala

Iḍ d aceṭṭaḥ
Mi la yettnecraḥ
Wali-tt yefreḥ
Seg-s nettagem
I aɣ-yeswehmen

Iḍ yettirin
Tifendiwin
Zun d tiftilin

Mi d-teflali
Dɣa d tafrara
Ifuk wurar
Teḍsa tziri
Nejba s annar
Anda turar
Tayri d temẓi
War imurar

Eyya-d ad twaliḍ
Tura ma triḍ
Mi ad ittiri waddag
Di tniri
I yiman-is
ur ikukra
Ur yugad
Aɣurar
I d-yeskuducen

01/01/10

Tamacint n tudert / Tasuqqilt n usefru sɣur yiwen umeskar udrig

Tamacint n tudert


Ussan agi yezrin ɣriɣ yiwen udlis anda tudert tettak anza ɣer yinig di tmacint …

Acek-it !

-Tudert amzun d inig di tmacint !
Ad taliḍ, ad tadreḍ . Ttilint tlufa , tilin wuguren deg-s. Tikwal tettadded .
Mi ara yilin wuguren , gellun-d s teqṛeḥ akk d unezgum.

Mi ara d-nlal , mi ara nali ɣer tmacint, nettmagar-d imdanen; nettɣili ad qqimen yid-negh s kra ara yekk yinig : Widen d imawlan nneɣ .

Maca tidett qerriḥet . Nitni ad adren a ɣ-ǧǧen war tayri-nnsen , war leḥmala-nnsen, war tadukli-nnsen….

Ccwi llan wid nniḍen ara d-yalin ɣer tmacint. Ula d nitni ad sɛun azal d ameqqran
d atmaten, d tiyessetmatin-nneɣ ,d imeddukal akk d yal wid nnettḥemil ,wid nettiri.
Kra seg-sen ttɣilin inig d amerreḥ !

… Wiyaḍ ttmagaren-d umran , d unezgum.
Llan yimdanen nniḍen aten-an kan din i waken ad ilin ɣer yidis n wid ara yessutren afus n talelt .

Kra seg-sen ,mi ara d-adren si tmacint , ttaǧǧan-d leḥzen deg wul .
…wiyaḍ ttṣubbun-d imiren…, ur ten-rewwu ara ula s tmuɣli.

Nettwehhim mi ara nettwali wid nḥemmel qqimen deg tkeṛṛust nniḍen sdaxel n tmacint .Ttaǧǧan-ay i yiman nneɣ, nettinig ula d nekni weḥed-neɣ. Ulamma ulac win i ɣ-yugin ad nenadi fell-asen di tmacint .
Tikwal , ur nezmir ara ad neqqim ɣer tama-nnsen, acku amkan yufat-id lḥal yettwattef.
Ulac uɣilif ,akka ay d inig. Aṭas n tirga i nettaf deg yinig, illa daɣen usirem, usifed (adieu) amḥaref.( défis..)

Ad nɛaṛeḍ amek ara neddu akken yal yiwen degneɣ ad yaf iman-is.
- Yessekf ad nẓer d akken kra n yimeddukal n yinig zemren ad milen accemma akka, dɣa ad d-ssutren afus n talelt.
Nekni daɣen nezmer ad nmil. Maca yettili win ara ad ɣ-d-yefken tameẓẓuɣt , widak a ɣ-irefden ma neɣli..
Adrug ameqqran n yinig d akken ur yezmir yiwen ad iẓer melmi ara ad
d-yader si tmacint. Ur yeẓri melmi ara d-yader umeddakel-is ula d netta.
Ula d wid yettfaṛasen yidneɣ tagnitt, ur nezṛi melmi ara ad d-adren .



Ad iyi-ɣaḍ lḥal asmi ara ad d-adreɣ si tmacint Ula d nek, gziɣ acuɣer tura.
-Asmi ara ǧǧeɣ immeddukal, wid d-mmugreɣ di tmacint , iqriben, imawlan , i yiman-nnsen. Ass-nni zṛɣi-t d ass amcum.
Maca gziɣ ula d nekk, yiwen wass, ad awḍeɣ ɣer wanda ttrusun yimeddukal. Din ad ten-in afeɣ akkit. Ad n-awḍen yal yiwen s tyemmust-is, s waɛwin-is.
-Maca ad iyi-d-yaf lḥal ceṛḥeɣ imi lliɣ seg wid yettekkin di tyemmust nni i s-d-glan.

oOo
Nekni akkit ay imeddukal, ad d-nefk tazmert nneɣ akken ad yiẓid yinig alamma yewweḍ-d lawan n trusi si tmacint ….

Ad ssirmeɣ afud igerrezen I wid I d-iddan deg tmacint agi inu .

“Le train de la vie » – Rriɣ-tt-id ɣer teqbaylit deg waggur n tuber 2009

21/04/09

Inna dda lmulud

I kečč a Muḥend Azwaw… Mouloud mammeri
Poemes kabyles anciens


I kečč a Muḥend Azwaw d tuzyiwin-ik, adlis-a ad ak-d-yefk yiwen wudem n tmusni, ad ak-d-iqqim d tigejdit ad ak-d-ittales ayen gan d wayen nnan imezwura-inek. Mi ara t-walin medden , amer ad yili win ara d-ak-yinin :
- "Tigi d tiḥkayin n zik-nni, d timucuha n teryel i yes-s ssedhuyen arrac. I wacu d-aɣ-nefεent tmucuha n zik i nekwni s at tura? Eğğ timucuha n zik i yat zik ; nekwni d arraw bbwass-a ,ass-a deg irgazen ulin s aggur, rsen deg-s. Ass-a deg yiwet takurt tezmer ad tzebbwa tamdint tameqqwrant deg wesmenγar n tiṭ’" .
Ini-asen:
-Tamusni tekka nnig teswiεin. Ur ttilit ara ay imedhac d arraci yessedhec uclawa, ismenfayen arelluc aberreqmuc i yiṭij ireqqen neγ wureγ yuli uγebbar.
-Ini-asen:
Ureγ yif arelluc, ulac akw n teqrint gar-asen ; ureγ kkes-as aγebbar ad yiriq. Arelluc cwiṭ ma icellef-it d acellef ad iddegdeg d ticeqfafin tizraraqin.
-Inn-asen:
Awer teḍru yid-wen ay at tura am seklu mi gezmen iẓuran: Di tazwara zegzaw yifer-is, di teswiεt sellaw iḍer. Ttejra melba iẓuran... leqrar-is d tamettant. Awer tilim ay at tura d isekla war iẓuran.
-Ini-asen:
Tamacahutt d ajlal n tmusni. Kkes ajlal iwakken ad-tedher temsirt yellan ddaw-as, acku ...
Acku tamusni, ɣas tettabaε lewqat, ur teqqin ara γer-sen s umrar ur gezzmen lemqas. Si tallit γer tayeḍ tettbeddil tussna, tamusni ur tettbeddil ara. Si tallit γer tayeḍ ay yettbeddilen di tmusni d ssifa n sufella , mačči d ixf n daxel.
Maca, taγawsa tis-nat, a Muḥend ,mačči d lwert kan, mačči d agwni mi d-zzin leswar. Awan n tmusni d anṭag d tikli γer sdat.Ma tgiḍ-as algam tenγiḍ-tt.
A Muḥend, ur as-ttegg ara algam i tmusni. Anida tt-yessaweḍ lğehd ufud-is tawiḍ-tt; ma s agur eğğ tamusni ad tali s aggur; awan-is d asemḥelleq i ddunit d wayen illan, anef i tmusni ad tessemḥilleq i ddunit.
Taγawsa tis-krad, tamusni a Muḥend d asafu.
D asafu n tafat: eğğ asafu ad ifu izuzef tillas.Tamusni d asafu n wurγu : eğğ asafu ad isserγ ayen irkan, d wayen iblan ur nesεi iẓuran. Eg-as d asaber γef ayen yelhan deg berdan d amsebrid mačči d amneṭran.
Tamusni d asafu: wa yettak-it i wa, iwakken ad yezg dayem yeεla, urğin yettendella neγ yulwa neγ iqqim am γerrus di tesga.
Ḥedreγ yemmut umγar aneggaru d-ittawin abrid n tmusni.Nebbwi tafekka-s γer uẓekka ideg ara yenṭel. Mi nerra akal fell-as nuγal-d, nettmesmuqal am wi isrεen la d-ittakwi.
Inḍel usafu gar-aneγ i seg d-nettagwem tafat.Ass-n, a Muḥend, i k-id-mmektiγ, i as-nnigh :
- Ay imεezzan n yiibbwas, γurwat ad tuγalem d ineḥyaf n kullas.Si tmusni d tmuγli taγezzfant, d tulya bbul d leεqel.Mmktiγ-k-id, mi d mmektiγ akw ...tisutwin ara d-imlen.
Amusnaw aneggaru nenṭel-it, dγa nenṭel yid-s tamusni ?
Ulac tijmuyaε d igrawem ideg ara tḥefḍem tamusni akken tt-ḥefḍen imezwura-nwen. Tura tamusni tuγal s idlisen.
Deg-mi iy-uriγ adlis-a i kečč, a Muḥend, d tezyiwin-ik, ad ak-d- iqqim d tigejdit i usenned , d tigejdit i lebni.
Mouloud Mammeri (poèmes kabyles anciens)

28/02/09

Abrid n tmusni







Yal tikelt m’ara nsuk tamuγli γer wussan yezrin melmi kan ad aγ d –yemmager yiwen yilem annect n ilat.Ad naf yedel-aγ amzun d agris .Tasekla s umata texlatt tmettant ,
tatut akk d yir tameddurt glant swayen d-yegran . Iwwi yay-d kan ad nbud teγzi di tudert d ufud ameqran i wid d-mazal ttarun , bennun ,ttnadin akk d wid itent ifferun γasahat tagnitt ur d- tessefk ara .Ad assen ini tanemmirt i kra d-yefkand wufus n talelt i wakken adnessiwev ad nessudes tajmilt-a. Ass-ai-deg d-nemlal ama s tdukliwintidelsanin akk dyimusnawen d
nenecced akken ad dnesmekti kra seg wudmawen yeččuren tudert n
DDA LMULUD ama d udem n tsekla n tussna neγ nunadi akk d tmusni s umata. Dγa yenna DDA LMULUD γaf tmusni :
‘’Ulac tijemmuyaa, d yegrawen i-deg ara d-tmegrem tamusni akken tt-id megren imezwura nnwen . Tura tamusni tuγal s idlisen . ‘’
Ad fukeγ awal-iw s yiwen usefru d tajmilt i wid yettnadin ama degwennar n tsekla neγ n win n tussna.


Tgam iman i usefru
I wanza n wadu
Tuqmem-as tisulal

Tettsekim di truzi n usalu
Tugadem a-γ-yenfu
Attas i yeswa wawal

γurneγ m’ara d-i jjebbu
s wannuz d usuγu
kenwi tuqmem-as azal

06/02/09

Tajmilt i Brahim Izri,




I lmend n umulli wis 4 n tmettan n ucennay Brahim Izri , imedukal-s , imawlan-is d yicennayen, rran-as tajmilt d tameqqrant di « la maison des associations de la mairie du Près-Saint Gervais ( Seine-Saint-Denis) Paris ass 31 yennayer 2008.
Lmulud Cherfi ( Yiwen seg yimeddukal-is, d mmis n taddart-is ) yuzen iyi-d isallen . Tanemmirt-ik a Lmulud .
Mexluf
http://www.depechedekabylie.com/read.php?id=66203&ed=MjAzMw ( Lire l'article)
( lire l'article en pdf , journal N° 3 pages 40-41 Taghiwant-infos • mars 2005)
http://www.taghiwantinfos.tk/

04/02/09

Anzar







Tafukt

i nbud

tennusra

claγem-is

γlin

d ixunčan

di tignaw

tga tawsa

d adriz

i wuccanen

ma d tislit

taεna tasga

tuzaf tafat

i taεncurt

anzar ,Meksa abdelkader

26/01/09

gani

Nedduri

addag n zzan

di

tizza yezzan

d

tikli

ad

teknu tfekka

Nelwi-d

deg

yigenni

itran

deg

yissafen

iselman

nerra-d

rray ma yenfa

Am

wi' yettrebbin

izerman

s kra

yellan d inezman

uγalen-aγ

d

tagella

14/06/08

Nγan izmawen

TABRATT I UMEDYAZ

Nek

d amsebrid

n At-Yanni

ula

iyi-d tini


Yeγli-d

felli

yigenni

mi nesla

teγli


Adar

yerre

si tikli

tawla

s usemmi


Nejba-n

γurek

d tirni

γas

ur-γ-d tettwali


Nedder deffir

wass

amcum

i-deg

i-γ teğği

d igujilen

di tefsut

ay ass

amcum nni


I umedyaz

ur nessusem

deg urfan

yellem

alarmi

glan s wul-is

deg unezgum

yedem

amummi

mi γ-d-yezlem

axxam

mi yertem

daymi tenaεkmac timmi-s

yehtuti

yedrem


A

yirgazen

at claγwem

anza-s

a-γ yezzem

ayen yenna m-ur s-nulis

ara

ad yeggugem